Тæмæнкалгæ курдиат

УФ-йы æмæ РЦИ-Аланийы сгуыхт кусдæытæ Дзиццойты Шамил æмæ Уæлыгæсты Тамарæйы арфæйаг сфæл-дыстадон куыстытимæ æз зонгæ дæн суанг 60-æм азтæй абоны онг. Уыдонæн се сфæлдисæг Стыр Хуыцау ницы бавгъау кодта уынд-кондæй, бакастæй æмæ æрдзон ирд курдиатæй.

Абон кæд советон дуг, хъыгагæн, иу ран цоппайыл
банымадтой, уæддæр хъæу-уон культурон-дзыллон куыст
цыди æнтыстдæынæй. Уыцы рæстæг Советон Цæдисы культурæйы министрады
уынаффæмæ гæсгæ арæзт æрцыдысты районты æмæ
хъæуты культурон артдзæс-тыты сфæлдыстадон цæугæ клубтæ. Уæд раргом сты Шамилы æмæ Тамарæйы æвæдæиауы курдиаттæ дæр
Горæтгæрон районы Камбиле-евкæйы хъæуы культурæйы артдзæсты драмон къорды (реæиссер – РЦИ-Аланийы адæмон артист Мæхъиты Валодя). Уым Тамарæ фыццаг хатт базонгæ Шамилимæ. Йæ зæрдæмæ арф райста йæ зард, кафт æмæ нæ цардæй ист цауты фæдыл хъæлдзæг ныхæстæ. Афтæмæй аивады дыууæ зиууоны кæрæдзийы ссардтой æмæ сæ цард баиу кодтой.

Шамил райгуырд 1933 азы Дзауы районы хæххон Урс-дзуары хъæуы. Диссадæы бæрзонд ран æрбынат кодта ацы хъæу, Дзиццойтæ дзы цардысты. Хъыгагæн, ныр федзæрæг, кæд ын æрдз йæ рæсугъд хорздзинæдтæ нæ бавгъау кодта, уæддæр. Йæ ныййардæытæ Цоцко æмæ Хæбæлонæн уыдысты дыууадæс кæстæры. Райдиан ахуырад Шамил райста йæ райгуырæн хъæуы. Хуыздæр цардагур бинонтæ ралыгъдысты Цæгат Ирыстонмæ æмæ æрбынат кодтой Тарскæйы хъæуы. Астæуккаг скъола каст куы фæци Диццойы-фырт, уæд Хуссар Ирыстоны паддзахадон драмон театры студийы райста артисты дæсниад. Райдыдта кусын, æмæ куыд фæстæмæ чысыл рольтæй рахызт ахадгæдæртæм.

Фæстæдæр Шамил æрыз-дæхт Тарскæйы хъæумæ йæ бинонтæм. Бузныг уыд хъæуы цæрдæытæй, уымæн æмæ йæ бахызтой йæ райгуырæн хæххон хъæу мысынæй. Тырныдта æмæ йæ къухы æфтгæ дæр бакодта хъæубæсты кадæн саразын Тарскæйы культурæйы хæдзары драмон къорд, кæцыйы бындурыл райгуырд
Ирыстоны зынгæдæр адæмон театртæй иу. Шамилы фарс-мæ æрбалæууыд йе ‘ххуысы хаимæ клубы аивадон разамонæг, театры ветеран, РЦИ-Аланийы сгуыхт кусæг Кобылты Верæ. Цал æмæ цал спектаклы ахъазыдысты сæйраг рольты Дзиццойты Шамил,Уæлыгæсты Тамарæ æмæ Хæныкъаты Хетæг!

1967 азы Шамил Горæт-гæрон районы Культурæйы галуаны аивадон разамонæ-гæй кусын куы райдыдта, уæд ам æппæлинаг архайд кода Тамарæ дæр. Йæ хъæппæрисæй арæзт æрцыд клуб «Сатана». Кæстæр кары фæсивæды канд фæндырæй цæгъдыныл нæ ахуыр кодта Тамарæ, фæлæ ма сылгоймадæы æрмдысныйады лыстæг сусæгдзинæдтыл дæр. Драмон къордæн та разамынд лæвæрдта хъуыст-гонд артист Мæхъиты Лавер. Уыцы рæстæг республикон æркаст-конкурсы æюрийы хатдзæгтæм гæсгæ Культурæйы галуаны кафты ансамблæн æмæ драмон къордæн лæвæрд æрцыд каддæын ном – адæмон. Дызæрдыггаг нæу, коллек-тивы æнтыст кæй уыд фыцца-
дæыдæр Шамилы зæрдиаг архайды фæрцы. Ам фæстæ-дæр Шамил йæхæдæг цы спектакльтæ сæвæрдта, уыдо-
ны æмрæнхъ уыдысты «Софяйы зарæг», «Хæрзойты Фатъимæт», «Бинонты хъæ-лæба», «Фæдисæттæ», «Нæ усгур алыгъд», «Хистхортæ». Се ’ппæты дæр сæйраг рольты хъазыд йæхæдæг.

Уæдæ цы зæгъæн ис
дæызæйлагæй та – Уæлы-гæсты хæрзæгъдау, зæрдæ-хæлар чызгæй, йæ къухтæй арвы нывтæ чи исы, Дзиццойты уыцы фæзминаг чындз Тамарæйæ! Скъолайы ма куы ахуыр кодта, уæд аздæхта йе ‘ргом аивадмæ – кафынмæ, зарынмæ, фæндырæй цæгъ-дынмæ. Скъола каст куы фæци, уæд æй æрбахуыдтой Дæызæлы культурæйы арт-дзæсты драмон къордмæ.

Шамил æмæ Тамарæ зæр-
дæргъæвд сты литературон
æмæ музыкалон сфæлдыс-тадмæ дæр: фыссынц иуактон пьесæтæ, инсценировкæтæ, хъæлдзæг сатирикон ра-дзырдтæ, зардæыты ныхæстæ æмæ мелодитæ. Адæмы зæрдæмæ уæлдай тынгдæр цæуы Тамарæ æмæ Шамилы интермеди «Телефонæй ныхас Цæгатæй Хуссармæ».

Адæмæн сæ царды са-гъæстæ цы фæрогдæр кæна,
ахæм сфæлдыстадон уац-
мыстæ сты уæлдай ахадгæ-дæр. Æвæццæгæн, уымæн фыссынц уыцы темæйыл бирæ фысдæытæ æмæ æурна-
листтæ, уыдонимæ Черчесты Хъасболат, Багаты Аврам, Дзуццаты Къоста, фыста, хъыгагæн, абон не ‘хсæн чи нал ис, уыцы Тыдæыты Юри. Уыдонæн стыр аргъ кæны УФ-йы культурæйы сгуыхт кусæг, Горæтгæроны районы культурæйы хайады сæргълæууæг Дзебойты Регинæ.

Ирд мысинагæн æнæ бафиппайгæ нæй, се ‘мкус-дæытæ Мæхъиты Хадизæт æмæ Саутæты Дзерассæ кæй нымадтой стыр амондыл, Дзиццойты Шамилы æмæ Уæлыгæсты Тамарæйы æвæллайгæ куыстыл кæй сæмбæлдысты, уый тыххæй. Уыдоны фæрцы, дам, фæцалх стæм, нæ сæйраг хæстæ æххæст кæнгæйæ, цыфæнды цæлхдурты сæрты дæр ахизыныл.

Абон районы Культурæйы галуаны директорæй æнтыст-дæынæй кусы Уæлыгæсты Тамарæ. Стыр аргъ кæны, цы коллективы бæрны бацыди, уый уæнгтæй алкæмæн дæр. Галуаны сфæлдыстадон куысты цæсгом сты Ирыстоны хъуыстгонд адæмон кафты ансамбльтæ «Бæркад» æмæ «Амонд» (сæ аивадон разамондæытæ – УФ-йы сгуыхт
артист Плиты Нодар æмæ УФ-йы культурæйы сгуыхт кусæг Хосроты Елизаветæ). Аивадон æппæт архайдæытæ концерттæ равдисынц æр-мæст бæрæгбæтты нæ, фæлæ ма юбилейон изæрты æмæ æндæр мадзæлтты рæстæдæы дæр.

Уыцы рæстæг районты æмæ хъæууон культурæйы артдзæстыты сæйраг хæс уыд концерттæ ласын хæххон хъæутæм, быдырон стантæм, фермæтæм, хосгæрдæнтæм. Бирæ концерттæ равдыстой фæллойгæнæг адæмæн тыгъд арвы бын Шамил æмæ Тамарæ. Æмæ сын сæ куыстæн аргъ кодтой тыхдæын къухæмдзæгъдæй. Цалдæр хосдзауы-иу кæм уыди, уым дæр нæ ауæрстой сæ дæсныйад зæрдиагæй равдисыныл.

Æрæдæы мыхуыры цы аив фæлгонц æмæ мидисдæын чиныг рацыд, «Нæ аивады дæснытæ Дзиццойты Шамил æмæ Уæлыгæсты Тамарæ», зæгъгæ, ууыл æз сæмбæлдтæн тынг æхсызгонæй. Уый фæдыл зæрдæбын арфæ кæнын чиныдæы аразæг æмæ редактор Тъехты Тамерланæн æмæ раздзырды автор Алæгаты Хъæхæрманæн.

Нæхи Шамил æмæ Тамарæ! Арфæ уын кæнын РЦИ-Аланийы культурæ æмæ
дзыллон бастдзинæдты ми-
нистрады, республикон адæ-мон сфæлдыстады Центры кусдæыты номæй. Уæ лæггæдтæй ма къорд азты дæргъы хорздзинад хæссут Иры дзыллæты зæрдæтæм! Æмбай-æмзæронд куыд ба-уат, уæ кæстæрты хуртæй æфсæст куыд уат, афтæмæй уæ сæдæгай азты сæрты уæнгрогæй куыд ахизат, ахæм амонд уæ уæд!

 

ГÆБУТЫ Зоя,
республикон адæмон сфæлдыстады Центры хайады сæргълæууæг,

УФ-йы æмæ РЦИ-Аланийы культурæйы сгуыхт кусæг